Anasayfa / Makalelerimiz / Araç Değer Kaybı Hakkında Bilgilendirme
Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonrasında onarım görmüş aracın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen eksilmeyi ifade eder. Karayolları Trafik Kanunu’nda zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki değer kaybı tazminatının; aracın piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ve hasar tutarı dikkate alınarak hesaplanacağı düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi de 2022 tarihli kararında bu unsurları açık biçimde değerlendirmiştir.
Değer kaybı talebi, trafik kazasının özelliklerine, kusur durumuna ve sigorta kapsamına göre ayrıca değerlendirilir. Uygulamada bu talep çoğunlukla, başka bir aracın sorumluluğunun bulunduğu kazalarda gündeme gelir. Talebin kapsamı, zarar gören aracın durumu ve kazanın oluş şekli dikkate alınarak belirlenir.
Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta şirketinin başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık bulunması hâlinde dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir. Bu nedenle başvuru süreci, değer kaybı taleplerinde önemli bir aşamadır.
Değer kaybı değerlendirmesinde aracın marka ve modeli, yaşı, kilometresi, kaza tarihindeki piyasa rayici, hasarın niteliği, değişen veya onarılan parçalar ve onarım bedeli önem taşır. Güncel yasal çerçevede esas alınan ölçütler, yukarıda belirtildiği gibi piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasarlı parçalar ve hasar tutarıdır. Bu nedenle eski uygulamalarda sıkça geçen bazı sabit eşikler veya otomatik dışlama ölçütleri, her dosyada aynı şekilde uygulanmaz; somut olay ayrıca incelenmelidir.
Kural olarak, trafik kazasında aracında değer kaybı meydana geldiğini ileri süren araç sahibi veya hak sahibi, kendi zararına ilişkin talepte bulunabilir. Talebin kime ait olduğu, aracın mülkiyeti, kullanım ilişkisi ve dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
Kazanın ve sigorta ilişkisinin niteliğine göre talep; kusurlu sürücüye, işletene, araç sahibine ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yöneltilebilir. Zarar görenin sigortacıya doğrudan başvuru ve dava hakkı bulunduğu Kanun’da ayrıca düzenlenmiştir. Hangi sorumluya hangi kapsamda başvurulacağı, poliçe ve kusur durumuna göre belirlenir.
2021 değişikliği sonrasında, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında bırakılmıştır. Anayasa Mahkemesi de 2022 tarihli kararında bu düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Buna göre hurda veya çekme işlemine konu olmuş araçlar bakımından değer kaybı değil, olayın niteliğine göre başka zarar kalemleri gündeme gelebilir.
Karayolları Trafik Kanunu’na göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak olay aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir fiilden doğuyorsa, bu daha uzun süre maddi tazminat talepleri bakımından da uygulanabilir. Bu nedenle zamanaşımı her dosyada ayrıca incelenmelidir.
Bu sayfada yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Araç değer kaybına ilişkin her işlem ve uyuşmazlık; kazanın oluş şekli, kusur oranı, aracın durumu, poliçe kapsamı, sigorta başvuru süreci ve somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
