Anasayfa / Makalelerimiz / Sınır Dışı Etme ve İdari Gözetim Hakkında Bilgilendirme
Sınır dışı etme, yabancıların Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin idari bir işlemdir. Bu süreç, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 52 ila 60. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Sınır dışı etme kararı, kanunda öngörülen şartların varlığı halinde valiliklerce alınır ve değerlendirme ile karar süreci en fazla 48 saat içinde tamamlanır.
YUKK m.54’e göre; Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi veya sahte belge kullananlar, vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar, ikamet izni süresini kabul edilebilir gerekçe olmaksızın on günden fazla ihlal edenler, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler, Türkiye’ye yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler, hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir. Kanunda ayrıca uluslararası koruma statüsüyle bağlantılı bazı özel durumlar da düzenlenmiştir.
YUKK m.55’e göre, bazı kişiler hakkında m.54 kapsamına girseler dahi sınır dışı etme kararı alınmaz. Bunlar arasında; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele riski bulunanlar; ciddi sağlık sorunları, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler; tedavisi devam eden ve gönderileceği ülkede tedavi imkanı bulunmayan hayati tehlike arz eden hastalığa sahip kişiler; mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları; tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları yer alır. Bu değerlendirme herkes bakımından ayrı ayrı yapılır.
YUKK m.56 uyarınca, sınır dışı etme kararı alınanlara karar içinde belirtilmek kaydıyla Türkiye’yi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınabilir. Ancak kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara veya kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilenlere bu süre tanınmaz.
Hakkında sınır dışı etme kararı alınan herkes otomatik olarak geri gönderme merkezine alınmaz. YUKK m.57’ye göre; kaçma ve kaybolma riski bulunanlar, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler, sahte ya da asılsız belge kullananlar, tanınan sürede kabul edilebilir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmayanlar ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınabilir veya alternatif yükümlülükler uygulanabilir. İdari gözetim kararı alınan yabancılar, geri gönderme merkezlerine 48 saat içinde götürülür.
Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez. Ancak sınır dışı etme işlemleri, yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamıyorsa bu süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. Böylece toplam süre en fazla bir yıl olabilir. Valilik, idari gözetimin devamında zorunluluk olup olmadığını her ay düzenli olarak değerlendirir. Göç İdaresi Başkanlığı da 2024 tarihli açıklamasında, 57. madde kapsamındaki kişilerin bir yıldan fazla geri gönderme merkezinde tutulamayacağını açıkça belirtmiştir.
Kanuna göre bazı durumlarda idari gözetim yerine veya idari gözetim kaldırıldıktan sonra alternatif yükümlülükler uygulanabilir. Bunlar arasında belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, teminat ve elektronik izleme gibi tedbirler yer alır. Bu yükümlülükler en fazla 24 ay süreyle uygulanabilir. Elektronik izleme kararına karşı sulh ceza hâkimine başvuru mümkündür; hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır.
YUKK m.53’e göre, yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. 2024 tarihli değişiklikten sonra mahkeme, dosya tekemmül ettikten veya ara karar/duruşma tamamlandıktan sonra on beş gün içinde karar verir. Mahkemenin kararı kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulmuşsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Türkiye’ye giriş, vize veya ikamet izni işlemlerinde gerçek dışı bilgi verilmesi veya sahte belge kullanılması, YUKK m.54 kapsamında sınır dışı etme sebebi olarak düzenlenmiştir. Ancak her somut olayda kullanılan bilginin veya belgenin niteliği, işlemi etkileyip etkilemediği ve dosyanın diğer unsurları birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle sahte belge iddiası bulunan dosyalar ayrıca incelenmelidir.
Bu sayfada yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Sınır dışı etme, idari gözetim, giriş yasağı, vize ve ikamet ihlalleri ile ilgili her işlem; tebligat tarihi, kişinin hukuki statüsü, idari işlem içeriği, deliller ve somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
