Anasayfa / Makalelerimiz / Dolandırıcılık Suçu ve Cezası
Dolandırıcılık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157. ve 158. maddelerinde düzenlenmiştir. Kanunda korunan hukuki değer, malvarlığı yanında kişinin irade özgürlüğüdür. Suçun temel şeklinde fail, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine ya da bir başkasına yarar sağlar. Bu nedenle dolandırıcılık suçunda aldatmaya elverişli hileli davranış, zarar ve menfaat unsurları birlikte değerlendirilir.
Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesine göre dolandırıcılık suçunun temel şeklinin cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. Bu suç bakımından somut olayın özellikleri, hilenin niteliği, zararın oluşumu ve sağlanan yararın kapsamı ayrıca önem taşır.
Nitelikli dolandırıcılık, TCK m.158’de düzenlenmiştir. Maddede; dinî inanç ve duyguların istismarı, kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durumdan yararlanma, algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma, kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına hareket edilmesi, bilişim sistemlerinin veya banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması gibi çeşitli nitelikli hâller sayılmıştır. 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı Kanun’la, maddede yer alan ceza aralığındaki “iki yıldan yedi yıla” ibaresi “üç yıldan on yıla” şeklinde değiştirilmiş; ayrıca bazı bentler bakımından alt sınır artırılmıştır.
Dolandırıcılık suçunun temel şekli TCK m.157’de şikâyete bağlı suç olarak düzenlenmemiştir; bu nedenle soruşturma ve kovuşturma kural olarak re’sen yürütülür. Dava zamanaşımı bakımından, TCK m.66’ya göre beş yıldan fazla olmayan hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda ise on beş yıl dava zamanaşımı süresi uygulanır. Buna göre temel şekil bakımından kural olarak sekiz yıl, nitelikli hâller bakımından ise on beş yıl dava zamanaşımı gündeme gelir.
Uzlaştırma bakımından ise Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi önem taşır. Resmî metin ve Adalet Bakanlığı kaynaklı kanun metni içinde dolandırıcılık (TCK 157, 158) uzlaştırma kapsamında sayılan suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle uzlaştırma değerlendirmesi yapılırken, suç isnadının niteliği ve dosyanın usulî durumu ayrıca incelenmelidir.
Dolandırıcılık suçuna ilişkin dosyalarda; hileli davranışın varlığı, mağdurun aldatılıp aldatılmadığı, zarar ile sağlanan yarar arasındaki ilişki, banka kayıtları, yazışmalar, ödeme belgeleri, dijital veriler ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir. Bu nedenle her somut olay, kendi maddi vakıaları ve delil yapısı çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.
Bu sayfada yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Dolandırıcılık suçuna ilişkin her işlem ve uyuşmazlık; isnat edilen fiilin niteliği, delil durumu, zarar ve menfaat unsurları ile somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
